OKULLAR KAPANDI. ŞİMDİ YILLIK ÜCRETLİ İZİN DÖNEMİ

13 Haziran 2015, 02:05
OKULLAR KAPANDI. ŞİMDİ YILLIK ÜCRETLİ İZİN DÖNEMİ
Okullar kapandı. Ramazan ayına girmek üzereyiz. Bir yandan da yaz mevsimine girdik. Bu saydıklarımın hepsi çalışanlarda başka bir heyecana sebep oluyor. Acaba patron bana izin verecek mi? Tatile çıkabilecek miyim? Kaç gün izin verir acaba? Gibi birçok soruyu çalışanlar birbirlerine soruyor.

Okulların kapanması, Ramazan ayının başlayacak olması ve yaz aylarında olmamız nedeniyle işçi-işveren ilişkisinin en önemli konusunu yıllık ücretli izin talepleri oluşturmaktadır. Yıllık ücretli izinin en önemli amacı; işçilerin, dinlenmek, bedensel ve ruhsal sağlıklarını korumaları, motivasyonlarını ve iş verimliliğini artırmaları amacıyla kullandırılmaktadır.

Anayasamızın 50 nci maddesinde “… dinlenmek çalışanların hakkıdır.”, şeklinde bir düzenleme ile çalışan kişiler için dinlenmenin bir hak olduğu anayasal güvence altına alınmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 ila 62 inci maddeleri arasında çalışan kişilerin izin hakkı düzenlenmiş olmakla beraber, iznin kullanımına ilişkin usul ve esaslar 03.03.2004 tarihinde yayınlanan Resmi Gazete’de “Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği” ile düzenlenmiş bulunmaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50. maddesinde “Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.” hükmü yer almıştır. Bunun sonucu olarak, yıllık ücretli izin hükümlerine, İş Kanunu’na tabi işçiler için ekonomik ve sosyal bir hak olarak İş Kanunu’nda yer verilmiş ve bu hükümler emredici nitelikte düzenlenmiştir. Yıllık ücretli izin hakkının, Anayasa’nın 50. maddesinde bir temel hak ve özgürlük olarak düzenlenmesi, bu hakkın ortadan kaldırılamaz özelliğini de açıklamaktadır. Ayrıca 4857 sayılı İş Kanununun 53 ncü maddesinde yıllık ücretli izin hakkında vazgeçilemeyeceğini belirtmektedir. Yıllık ücretli izin hakkı, bir dinlenme iznidir. Yıllık iznin bu amacı sağlayabilmesi için, belli zaman aralıkları ile ve düzenli olarak verilmesi; ayrıca izin süresince işçinin hiçbir ücret kaybına uğramamasının sağlanması zorunludur. Yıllık ücretli izin bu yönüyle işverenin işçiyi gözetme borcunun da sonuçlarındandır. Şu halde yıllık dinlenme iznin özünde, ücretin işverence ödenmesine devam düşüncesi hâkimdir.

İşçinin izin süresi, iznini hak ettiği tarihteki hizmet süresine ve 4857 sayılı Kanunun 55 inci maddesine göre belirlenir. İşyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,
az olamaz.

Ancak, onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünerek kullandırılamaz. Yıllık ücretli izinin tamamının bir defada kullandırılması esastır. Ancak, hak edilen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere en çok üçe bölünebilir. İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.

Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.

Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.

İşçi hak ettiği yıllık ücretli iznini, kullanmak istediği zamandan en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirir.

İşçi yıllık izin isteminde, adını soyadını, varsa sicil numarasını, iznini hangi tarihler arasında kullanmak istediğini ve ücretsiz yol izni isteyip istemediğini yazar. İzin kurulu veya işveren, işçinin istediği izin kullanma tarihi ile bağlı değildir. Ancak, izin sıra ve nöbetleşmesini göstermek üzere söz konusu kurulca düzenlenecek çizelgeler işçinin talebi ve iş durumu dikkate alınarak hazırlanır. Aynı tarihe rastlayan izin isteklerinde; işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl iznini kullandığı tarih dikkate alınarak öncelikler belirlenir.

Yol izni alanlar bu süreyi kullanmadan işe dönerlerse, işveren bunları anılan sürenin bitiminden önce işe başlatmayabilir.

İşveren Nisan ayı başı ile Ekim ayı sonu arasındaki süre içinde, işçilerin tümünü veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulayabilir. Bu uygulamaya gidildiğinde, izin kurulu izin çizelgelerini, toplu izne çıkacak işçiler aynı zamanda izne başlayacak ve izin sürelerine ve yol izni isteklerine göre her işçinin izin süresinin bitimini gösterecek biçimde düzenler ve ilan eder. Toplu izin dönemleri, bu dönemlerde henüz yıllık ücretli izin hakkını kazanmayan işçileri de kapsayacak şekilde belirlenebilir.

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye izin dönemine ilişkin ücreti ile ödenmesi bu döneme rastlayan diğer ücret ve ücret niteliğindeki haklarını izine başlamadan önce peşin olarak vermek veya avans olarak ödemek zorundadır.

Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.

Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlara; izin dönemine rastlayan çalışması gereken sürelere ilişkin ücretleri, yıllık izin ücreti olarak ödenir.

Cengiz İmeci

OSGBDER Genel Başkanı

cengiz.imeci@osgbder.org

    Yorumlar

Linkler
Faydalı Linkler
Arşiv